Hendrik Meijer (1883-1964)


Aanvankelijk leek het er op dat Hendrik Meijer het leven zou leiden als zo velen in die tijd: van jongs af aan werken in een (textiel)fabriek. Ongezond, onveilig, lange werkdagen en een mager loon, dat lag er in het verschiet. Ook voor Hendrik, die net als zijn vader bij de Koninklijke Weefgoederen Fabriek van Stork begon te werken op 13-jarige leeftijd. Er gloorde enig licht in dat sombere bestaan toen Hendrik in dienst moest en zijn wereld iets groter werd dan Hengelo. Daar ving hij voor het eerst iets op van een ander leven buiten de fabrieksmuren. Zijn inzet en doorzettingsvermogen vielen naar verluid dan al op. Het zou hem later nog vaak van pas komen. In dezelfde periode kreeg Hendrik verkering met Gezina Mantel. Zij was de dochter van de radicale socialist Gerhard Mantel. Mantel was zeer actief in de arbeidersbeweging. Hij kende Domela Nieuwenhuis persoonlijk en ook de bekende Hengelose activist Gerrit Bennink was een goede bekende.

Hendrik Meijer werd zeer beïnvloed door dit milieu. Het zal hem ongetwijfeld nog meer aan het denken hebben gezet en wellicht hebben doen besluiten om zich aan zijn arbeidersbestaan te ontworstelen. Toen Hendrik na zijn diensttijd noodgedwongen weer in de fabriek ging werken kwam hij in contact met Britse experts die een machine moesten installeren. Zij vertelden hem dat een jongen zoals hij in Amerika een veel betere toekomst zou hebben dan in Hengelo. Het was het laatste duwtje dat Hendrik nodig had en zijn plannen stonden vast: hij moest en zou naar Amerika. En dus vertrok Hendrik Meijer op 13 juni 1907 naar de ‘Nieuwe Wereld’, een nieuw leven tegemoet.

Eenmaal in Amerika aangekomen merkte Hendrik dat ook hier het leven niet gemakkelijk was. Hij vestigde zich in Holland, Michigan een plek waar veel Nederlandse emigranten woonden. Eenmaal daar beproefde hij zijn geluk op allerlei manieren. Werken in fabrieken in loondienst, in het rauwe Chicago, als kapper, als boer, Hendrik probeerde het allemaal maar echt slagen deed hij in al die jaren niet. Inmiddels was Hendriks verloofde Gezina hem nagereisd om samen verder het leven door te gaan. Het stel trouwde in Grand Haven op 11 november 1912. In 1916 werd dochter Johanna geboren en in 1919 zoon Fred. Hij zou later nog een belangrijke rol gaan spelen in de toekomstige ontwikkelingen.

En die florissante toekomst begon in 1934. In dat jaar -Hendrik was toen al vijftig!- besloot hij om een kruidenierszaak te beginnen. Voor 328,76 dollar kocht hij op krediet kruidenierswaren en richtte een winkel in, in Greenville, Michigan. Het bleek een gouden greep. Hendrik, zo bleek al snel, had ondernemersbloed. Hij hanteerde het cash-and-carry systeem in combinatie met zelfbediening en noemde zijn zaak ‘Thrift Market’ (thrift betekent zuinig). En dat pakte goed uit. De hele familie werkte in de zaak, waarbij zoon Fred zelfs een tafeltje achter in de winkel had waaraan hij kon studeren.

Vanaf dat moment ging het hard met de zaak. De eerste truck werd aangeschaft en met een tweede winkel in Cedar Springs was het begin van een supermarktketen een feit. Na een aantal jaren kreeg zoon Fred steeds meer de leiding over het bedrijf en ook hij ontpopte zich als een echte ondernemer. In de jaren zestig werd besloten de zaken nog groter aan te pakken. Het gevolg was de opening in 1962 van een enorme supermarkt in Grand Rapids. Een winkel ook volgens de ‘one-stop-shopping’ formule, dus waar je alles kunt kopen wat je nodig hebt.

Het zou een van de laatste grote successen worden die Hendrik Meijer in zijn leven zou meemaken. Op zondag 31 mei 1964 maakte hij nog een ritje in zijn Buick. Hij knipte zijn kleinkinderen nog een keer met zijn aloude kappersschaar en ging enigszins vermoeid slapen. Om vervolgens nooit meer wakker te worden. Die dag overleed Hendrik Meijer op 80-jarige leeftijd. De man die als 13-jarige Hengelose jongen als textielarbeider begon, liet op het moment van zijn dood een bedrijf na dat bestond uit vijftien supermarkten, drie Thrifty Acres zaken en ruim 4.000 personeelsleden. Het financiële vermogen van de familie Meijer werd in 2007 geschat op 2 miljard US-dollars.

Auteur: Niels Bakker
Geboren:   28-12-1883 Hengelo
Overleden:   31-05-1964 Grand Rapids (VS)
Vader:   Frederik Jan Meijer (Hengelo, 1851)
Moeder:   Maria Loois (Borne, 1860)
Echtgeno(o)t(e):   Gezina Mantel (Hengelo, 11 juli 1886)
Publicaties:   Publicaties: Thrifty Years:The life of Hendrik Meijer/by Hank Meijer.- Grand Rapids USA : William B. Eerdmans Publishing Company, 1984. – 254 p. ISBN 0-8028-0038-6 Fred Meijer In his own words/by Fred Meijer. – Grand Rapids USA : William B. Eerdmans Publishing Company, 1995. – 194 p. – ISBN 0-8028-7900-4 Een eeuw van verschil: Het succesverhaal van een Hengelose emigrant/ door Herman Damveld In: Jaarboek Hengelo, 2007/8, p. 6-15
Laatst bijgewerkt op:   03-04-2014