G.J. (Gerhard) Lugard jr. (1900-1976)


Lugard stamde uit een Lutherse koopliedenfamilie, die vanaf de 17de eeuw, komend uit Saksen te Deventer was gevestigd. Zijn vader en broer waren werkzaam in de exporthandel die zijn grootvader had opgericht, maar Gerhard was van jongsafaan hevig geïnteresseerd in geschiedenis, kunst en cultuur. Hij volgde met succes de opleiding aan de Rijksarchiefschool en kreeg een deeltijdfunctie als archivaris van Schoonhoven, hetgeen hij zijn gehele werkzame leven (1924-1969) gebleven is. Zijn hart lag echter in Deventer, waar hij als assistent, later als directeur was verbonden aan het toen nog particuliere museum De Waag. Met zeer weinig middelen en zonder substantieel inkomen (de directie was een erezaak waarvoor een bijna symbolisch honorarium voldoende werd geacht) heeft hij zich vele jaren voor het museum ingezet. Net als zijn voorganger dr. M.E. Houck was zijn doel, er voor de gehele bevolking een centrum van te maken waar men de stadsgeschiedenis kon beleven. De beperkte middelen die hem ter beschikking stonden leverden hem daarbij de nodige belemmeringen op.

Zijn vader had met een broer ‘De Muntentoren’, tussen de Rijkmanstraat en Achter de Muren Zandpoort uit de handen van slopers gered en gerestaureerd. Gerhard organiseerde in dat complex vele tentoonstellingen, concerten en lezingen. Hij was de inspirator van de culturele stichting ‘De Muntentorenkring’. Toen de gebouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog door een bombardement grotendeels waren verwoest, zette hij zich met succes voor herbouw in. Ook op andere wijzen fungeerde hij als een motor voor het culturele leven in de stad, onder meer als secretaris van de Stichting Deventer Culturele Gemeenschap en als bestuurslid van het plaatselijk Nutsdepartement.

Daarnaast publiceerde Lugard op basis van nauwgezet bronnenonderzoek in het Stadsarchief en de Athenaeumbibliotheek artikelen en boeken over Deventer. Hij was redacteur van 'Overijssel, Jaarboek voor cultuur en historie' en voorzitter van de Vereeniging tot Beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis. In een verfijnde en romantiserende stijl, die inmiddels gedateerd aandoet, streefde hij hetzelfde doel na als in zijn directeurschap: de bewustwording bij een breed publiek van de betekenis van het verleden van de eigen stad.

Lugard heeft mede de grondslagen gelegd voor de grote en brede interesse voor monumenten en geschiedenis in zijn vaderstad, onder meer blijkende uit de latere oprichting van de NV Bergkwartier, Maatschappij tot Stadsherstel, van de Vereniging Oud Deventer en van andere plaatselijke culturele instellingen. Zo ontstond een klimaat dat gunstig was voor een structurele aanpak van stadsherstel en voor vele publicaties over Deventer.

Gerhard Jan Lugard werd bijgezet in het familiegraf op de Algemene Begraafplaats te Diepenveen (nu: Begraafplaats Steenbrugge te Deventer).

Auteur: Dr. C.M. Hogenstijn

Bron: A.C. Koch, In memoriam G.J. Lugard jr., in: Verslagen en Mededeelingen van de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis 91 (1976), pp 5-7.
Geboren:   08-10-1900 Deventer
Overleden:   27-07-1976 Deventer
Vader:   Herman Hendrik Lugard (1868-1928)
Moeder:   Johanna Alberts (1869-1942)
Echtgeno(o)t(e):   Geeske Johanna Schurink (1910-)
Publicaties:   Publicaties van G.J. Lugard (selectie): - Deventer, de stad van Geert Groote. 1949 - Vijf eeuwen Deventer. 1949 - Lof van Deventer. 1956 - De zingende stad, een historie van Deventer. 1959 - Deventer mozaïek. 1970 - Deventer, een wandeling. 1972
Laatst bijgewerkt op:   26-03-2014